Các chuyên gia cho rằng việc Trung ương định hướng giảm Trách nhiệm hình sự, hình phạt với người phạm tội không vụ lợi, là hoàn toàn phù hợp với chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam.
.jpeg)
Luật sư Nguyễn Quốc Cường, Đoàn Luật sư TP.HCM cho biết:
Tôi hoàn toàn đồng tình với đề xuất giảm Trách nhiệm hình sự, hình phạt đối với người phạm tội không có động cơ vụ lợi, chủ động, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả, thiệt hại. Đây phù hợp với nguyên tắc của Bộ luật Hình sự.
Bởi đề xuất này phản ánh đúng định hướng, đường lối xử lý của Đảng và Nhà nước ta trong thời gian qua, được cụ thể hoá qua Điều 3, Điều 59 BLHS 2015; Điều 5 Nghị quyết 03/2020 của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao; đặc biệt, gần đây là Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4-5-2025 của Bộ Chính trị.
Thứ nhất, động cơ vụ lợi là yếu tố cốt lõi phản ánh mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Trong thực tiễn xét xử các vụ án kinh tế, chức vụ, yếu tố “vụ lợi” thường quyết định bản chất của tội phạm.
Nếu người phạm tội không nhằm trục lợi cá nhân - mà do sai sót trong quản lý hoặc thực hiện nhiệm vụ, có mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp hơn đáng kể so với người cố ý chiếm đoạt tài sản - việc giảm TNHS là phù hợp với nguyên tắc của BLHS.
Thứ hai, khuyến khích thu hồi tài sản và khắc phục hậu quả. Việc “chủ động, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả” cần được xem là tình tiết giảm nhẹ đặc biệt. Trên thực tế, mục tiêu quan trọng trong xử lý tội phạm kinh tế, tham nhũng không chỉ là trừng phạt mà còn là thu hồi tài sản bị thất thoát. Một cơ chế giảm nhẹ rõ ràng sẽ tạo động lực để người phạm tội hợp tác, từ đó nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản và giảm thiểu thiệt hại cho Nhà nước và xã hội.
Thứ ba, thể hiện chính sách hình sự cân bằng giữa nghiêm trị và khoan hồng. Đây không phải là sự “nương tay”, mà là cách tiếp cận hợp lý nhằm đạt được mục tiêu cao nhất của công lý: vừa răn đe, vừa giáo dục, vừa khắc phục hậu quả.
Việc mở rộng áp dụng hình phạt tiền, hạn chế hình phạt tù đối với tội phạm kinh tế, chức vụ là xu hướng phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu thực tiễn tại Việt Nam.
