NHỮNG SỬA ĐỔI QUAN TRỌNG TRONG LUẬT THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG (GTGT) 2024

1. Tiếp tục giảm thuế suất GTGT xuống 8% – Hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Luật GTGT 2024 là việc duy trì chính sách giảm thuế suất thuế GTGT từ 10% xuống còn 8%, áp dụng cho một số nhóm hàng hóa, dịch vụ cụ thể.

Theo Nghị quyết số 174/2024/QH15 và Nghị quyết số 204/2025/QH15, mức thuế suất ưu đãi này được kéo dài đến hết năm 2026 . Mục tiêu không chỉ là kích cầu tiêu dùng mà còn tạo thêm “đệm an toàn” để doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể phục hồi sức sản xuất sau thời gian dài khó khăn. Việc giảm thuế suất 2% tuy không mới nhưng nay được luật hóa, thể hiện cam kết rõ ràng của Nhà nước đồng hành với cộng đồng doanh nghiệp.

2. Điều chỉnh phạm vi hàng hóa, dịch vụ chịu thuế – Thu hẹp “vùng xám”

Cùng với việc giảm thuế, Luật GTGT sửa đổi cũng điều chỉnh phạm vi hàng hóa, dịch vụ chịu thuế. Một số mặt hàng đặc thù – như máy móc phục vụ nông nghiệp, phân bón, thiết bị dạy học, lâm sản – được chuyển từ nhóm không chịu thuế sang chịu thuế suất ưu đãi 5% hoặc 0% nếu phục vụ xuất khẩu. Đây là bước đi nhằm minh bạch hóa chính sách thuế, tránh tình trạng lợi dụng chính sách miễn thuế để trục lợi, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế khi Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do mới.

Mặt khác, doanh nghiệp trong các ngành này cũng cần chuẩn bị hồ sơ chứng minh tính hợp pháp để được áp dụng thuế suất ưu đãi.

3. Siết chặt điều kiện khấu trừ – Mọi khoản chi đều phải thanh toán không tiền mặt

Theo quy định mới tại Điều 14, tất cả hóa đơn GTGT đầu vào – bất kể giá trị lớn hay nhỏ – đều phải thanh toán không dùng tiền mặt thì mới đủ điều kiện khấu trừ. Nếu trước đây doanh nghiệp có thể linh hoạt thanh toán tiền mặt cho các hóa đơn dưới 20 triệu đồng, thì nay quy định này buộc các bên phải tuân thủ thanh toán qua ngân hàng, qua đó giảm thiểu rủi ro gian lận, mua bán hóa đơn khống.

Đây cũng là bước đệm thúc đẩy thói quen giao dịch minh bạch và hướng tới nền kinh tế không tiền mặt – đúng với tinh thần chuyển đổi số mà Chính phủ đang theo đuổi. Đồng thời, nó cũng buộc các hộ kinh doanh nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ phải thay đổi thói quen chi trả, chi phí giao dịch có thể tăng lên. Đổi lại, doanh nghiệp sẽ dễ kiểm soát dòng tiền, bảo vệ được quyền lợi thuế nếu tuân thủ đúng.

4. Sử dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế – Bước đệm quản lý thu nhập toàn diện

Không dừng lại ở đó, việc áp dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế cho các cá nhân, hộ kinh doanh từ ngày 01/7/2025 cũng là một bước cải cách quan trọng.

Khi số định danh cá nhân được tích hợp vào hệ thống quản lý thuế, cơ quan thuế sẽ dễ dàng kiểm tra, đối chiếu thu nhập, tránh thất thu ngân sách Nhà nước và hạn chế gian lận thuế. Đây là xu hướng bắt buộc, nhưng cũng đặt ra yêu cầu bảo mật thông tin cá nhân và nâng cấp hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia.

Bên cạnh đó, các quy định mới còn mở rộng các trường hợp được hoàn thuế GTGT cho những doanh nghiệp chỉ sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế suất thấp như 5% mà không đủ điều kiện khấu trừ sau 12 tháng. Như vậy, các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, lâm sản hay thủy sản sẽ giảm được gánh nặng vốn lưu động bị “mắc kẹt” trong khâu hoàn thuế, tạo động lực sản xuất và xuất khẩu nhiều hơn.

Tựu trung, Luật Thuế GTGT sửa đổi năm 2024 có thể coi là một bước chỉnh sửa đồng bộ, dung hòa giữa mục tiêu kích thích phục hồi kinh tế và yêu cầu tăng cường tính minh bạch, công bằng trong hệ thống thuế. Những thay đổi này đòi hỏi cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải chủ động nâng cấp quy trình kế toán, tuân thủ quy định mới và sẵn sàng thích ứng với các chuẩn mực quản lý hiện đại hơn.

Nếu làm tốt, chính sách thuế mới sẽ không chỉ là công cụ thu ngân sách đơn thuần mà còn là động lực thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bền vững trong những năm tới.