.png)
Việc sử dụng vỉa hè để buôn bán, để xe hoặc phục vụ sinh hoạt hiện nay diễn ra khá phổ biến tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp sử dụng vỉa hè đều bị xem là hành vi lấn chiếm trái phép. Trên thực tế, pháp luật hiện hành có quy định cụ thể về các trường hợp được phép sử dụng tạm thời vỉa hè cũng như các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt hành chính.
Bên cạnh đó, việc một số địa phương triển khai cơ chế cấp phép, thu phí sử dụng tạm thời vỉa hè cũng đang thu hút sự quan tâm của người dân và hộ kinh doanh. Vậy hành vi nào bị xem là lấn chiếm vỉa hè? Và trường hợp nào được phép sử dụng? Việc thu phí vỉa hè hiện nay được thực hiện ra sao?
1. Vỉa hè là gì và sử dụng cho mục đích gì?
Căn cứ theo khoản 1 Điều 77 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ thì “Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông; vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ”.
Vì vậy, vỉa hè trước hết là khu vực phục vụ người đi bộ và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Việc sử dụng tạm thời vỉa hè chỉ được thực hiện trong một số trường hợp nhất định và phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Nếu không, hành vi đó sẽ bị xử lý theo nghị định 168/2024/NĐ-CP.
2. Những trường hợp nào bị xem là lấn chiếm vỉa hè?
Căn cứ Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Điều 12 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, hành vi lấn chiếm vỉa hè được hiểu là việc sử dụng trái phép phần diện tích dành cho người đi bộ hoặc phục vụ giao thông vào mục đích cá nhân, kinh doanh hoặc tập kết vật dụng gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn giao thông và mỹ quan đô thị.
Căn cứ Điều 12 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, hành vi lấn chiếm vỉa hè có thể bị xử phạt từ 200.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với cá nhân, tổ chức.
Các hành vi vi phạm phổ biến gồm:
Đá bóng, đá cầu, chơi cầu lông, các hoạt động thể thao khác trái phép trên đường bộ; phơi thóc, lúa, rơm, rạ, nông, lâm, hải sản trên đường bộ; đặt máy tuốt lúa trên đường bộ; để vật che khuất biển báo hiệu đường bộ, đèn tín hiệu giao thông; cản trở người, xe trên đường bộ; ném gạch, đất hoặc vật thể khác vào người; chiếm dụng dải phân cách; sử dụng vỉa hè để họp chợ, kinh doanh dịch vụ ăn uống, bày bán hàng hóa, sửa chữa phương tiện, đặt biển quảng cáo trái phép; bày bán máy móc, thiết bị, vật tư hoặc sản xuất, gia công hàng hóa trên vỉa hè; sử dụng lòng đường, vỉa hè không có giấy phép hoặc có giấy phép nhưng đã hết hạn.
Ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ chức vi phạm còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, khôi phục hiện trạng ban đầu.
.jpeg)
3. Được cấp phép sử dụng vỉa hè trong trường hợp nào?
Hiện nay, ở các thành phố lớn như Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai cấp phép, thu phí sử dụng vỉa hè tạm thời.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng việc “thu phí sử dụng vỉa hè” không đồng nghĩa với việc mọi hoạt động kinh doanh trên vỉa hè đều được hợp pháp hóa.
Cụ thể, có 6 nhóm mục đích được xem xét cấp phép gồm phục vụ sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao; phòng chống thiên tai, cứu nạn cứu hộ; thi công công trình; tập kết rác thải, vật liệu xây dựng; tổ chức tang lễ, đám cưới và trông giữ xe khi cần thiết. Hoạt động kinh doanh, buôn bán không thuộc diện được cấp phép.
Do đó, người dân và hộ kinh doanh cần phân biệt rõ giữa trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cho phép sử dụng tạm thời vỉa hè và ành vi tự ý lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh trái phép.
Đây cũng là điểm quan trọng nhằm tránh hiểu nhầm rằng chỉ cần đóng phí là có thể sử dụng vỉa hè để buôn bán hợp pháp.
4. Cách thức xin cấp phép sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác
Căn cứ Điều 21 Nghị định 165/2024/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác phải thực hiện thủ tục xin cấp phép tại cơ quan có thẩm quyền.
Theo đó, người có nhu cầu cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định và nộp tại cơ quan quản lý tương ứng như Sở Xây dựng, Sở Giao thông vận tải hoặc Ủy ban nhân dân địa phương tùy từng tuyến đường và khu vực quản lý.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành xem xét, kiểm tra điều kiện sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè. Trường hợp đủ điều kiện, cơ quan có thẩm quyền sẽ cấp văn bản chấp thuận theo quy định.
Kết luận: Có thể thấy, việc quản lý và sử dụng vỉa hè hiện nay đang được siết chặt theo hướng minh bạch và có kiểm soát hơn. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp sử dụng vỉa hè đều hợp pháp hoặc được phép chỉ thông qua việc đóng phí.
Người dân và hộ kinh doanh cần hiểu rõ đâu là hành vi lấn chiếm trái phép, đâu là trường hợp được phép sử dụng tạm thời theo quy định để tránh vi phạm và bị xử phạt hành chính.
